ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU CHỨA TÊN ĐỊA DANH – LIỆU CÓ KHẢ THI?

Nhiều doanh nghiệp có xu hướng muốn đưa tên một địa danh (tên xã, huyện, tỉnh hoặc quốc gia) hoặc các hình ảnh biểu trưng của chúng để đăng ký nhãn hiệu. Mục đích thường là để chứng minh uy tín, chất lượng hoặc đơn giản là để người tiêu dùng liên tưởng về nguồn gốc sản phẩm/dịch vụ mang nhãn hiệu.

“Liệu có thể đăng ký độc quyền một nhãn hiệu có chứa tên địa danh hoặc một dấu hiệu khác chỉ nguồn gốc địa lý hay không?” là câu hỏi mà chúng tôi nhận được rất nhiều từ khách hàng.               

1. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT

Đứng dưới góc độ pháp lý, thuật ngữ được chính thức quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ (Luật SHTT) hiện hành đó là “Dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý”. Dấu hiệu này có thể là tên địa danh hoặc dấu hiệu biểu trưng của địa phương (biểu tượng, bản đồ, cờ, huy hiệu, thắng cảnh, công trình đặc biệt của địa phương, v.v.).

Bên cạnh đó, Luật SHTT sửa đổi năm 2025 đã luật hóa một khái niệm mới, đó là “Dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam”, được hiểu là dấu hiệu chữ có ý nghĩa chỉ tên quốc gia Việt Nam, bao gồm “Việt” hoặc “Việt Nam”, chữ tiếng Anh tương ứng “Viet”, “Vietnam”, hoặc “Viet Nam”.

Dưới đây là các quy định pháp luật liên quan đang có hiệu lực.

Điều 74 Khoản 2 Luật SHTT hiện hành quy định:        

2. Nhãn hiệu bị coi là không có khả năng phân biệt nếu nhãn hiệu đó là dấu hiệu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

đ) Dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý của hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp dấu hiệu đó đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa một nhãn hiệu trước ngày nộp đơn hoặc được đăng ký nhãn hiệu tập thể hoặc nhãn hiệu chứng nhận quy định tại Luật này; đối với dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam của hàng hóa, dịch vụ thực hiện theo quy định tại điểm đ1 khoản này;

đ1) Dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam của hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp dấu hiệu đó đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa một nhãn hiệu trước ngày nộp đơn hoặc dấu hiệu đó là yếu tố cấu thành của dấu hiệu có khả năng phân biệt được đăng ký nhãn hiệu tập thể hoặc nhãn hiệu chứng nhận quy định tại Luật này.   

Điều 77 Khoản 3 Thông tư 10/2026/TT-BKHCN hướng dẫn Luật SHTT quy định:     

3. Địa danh, dấu hiệu biểu trưng của địa phương có ý nghĩa chỉ dẫn nguồn gốc địa lý của hàng hóa, dịch vụ trong các trường hợp sau đây:

a) Dùng cho đặc sản của địa phương (sản phẩm đặc biệt, có danh tiếng nhờ những đặc trưng nhất định, được sản xuất tại địa phương);

b) Dùng cho cây trồng, vật nuôi đặc trưng của địa phương và các sản phẩm chế biến từ cây trồng, vật nuôi đó;

c) Dùng cho sản phẩm khai thác nguyên liệu thiên nhiên (than, sắt, thép, nhôm, xi măng, đá, muối, gỗ, v.v.) ở địa phương;

d) Dùng cho những sản phẩm thuộc các ngành công nghiệp phát triển ở địa phương;

đ) Dùng cho các dịch vụ đặc thù (dịch vụ có danh tiếng gắn với đặc trưng nhất định tại địa phương);

e) Các trường hợp khác được xác định theo sản phẩm và thực tế sử dụng địa danh, dấu hiệu biểu trưng của địa phương cho sản phẩm.

Như vậy, về nguyên tắc, dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý đơn thuần sẽ không được chấp nhận bảo hộ làm Nhãn hiệu thông thường theo quy định của pháp luật do mang tính mô tả nguồn gốc của hàng hóa, dịch vụ. Các loại dấu hiệu này thường sẽ chỉ được bảo hộ dưới dạng Nhãn hiệu tập thể hoặc Nhãn hiệu chứng nhận cho các chủ thể đặc thù như một tổ chức tập thể hợp pháp (Hội, Hợp tác xã…) hoặc cơ quan nhà nước.

2. NHỮNG “CHÌA KHÓA” GIÚP ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU CHỨA TÊN ĐỊA DANH   

Pháp luật SHTT vẫn có những quy định rõ ràng trong trường hợp cá nhân, tổ chức muốn đăng ký Nhãn hiệu chứa tên địa danh như dưới đây:

Trường hợp 1: Mối liên hệ giữa tên địa danh và hàng hóa/dịch vụ mang tính “kỳ lạ” hoặc “gợi ý mơ hồ”   

Nếu bạn dùng một tên địa danh mà người tiêu dùng không thể nào liên tưởng nơi đó là nơi sản xuất ra sản phẩm (quan hệ giữa sản phẩm và địa danh là vô lý hoặc mơ hồ), dấu hiệu đó lại được coi là có tính phân biệt và được chấp nhận bảo hộ làm nhãn hiệu.

Ví dụ: Dùng tên các đỉnh núi cao như “EVEREST” hay “MONT BLANC” hoặc tên các lục địa như “Bắc Cực”, “Nam Cực” cho các sản phẩm như bút viết, kính mắt, hoặc quần áo. Người tiêu dùng trong trường hợp này sẽ hiểu đó là một cái tên thương hiệu mang tính gợi ý, chứ không ai nghĩ bút được sản xuất trên đỉnh Everest hay kính mắt được làm ở Nam Cực.

Trường hợp 2: Nhãn hiệu chứa tên địa danh đi kèm với các thành phần có khả năng phân biệt khác   

Đây thường là phương án được nhiều chủ thể lựa chọn để đưa tên địa danh vào trong mẫu nhãn hiệu đăng ký. Theo đó, nhãn hiệu sẽ là sự kết hợp của dấu hiệu chữ và/hoặc hình có khả năng phân biệt với dấu hiệu chỉ tên địa danh, với điều kiện tên địa danh phải phù hợp với nguồn gốc thực của hàng hóa, dịch vụ (tức là không gây nhầm lẫn hoặc lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc).

Trong trường hợp này, cơ quan chức năng sẽ cấp giấy chứng nhận bảo hộ cho tổng thể nhãn hiệu, riêng phần tên địa danh sẽ bị “tuyên bố loại trừ” – nghĩa là bạn không được độc quyền sử dụng riêng tên địa danh đó.

Ví dụ: VIFOOD HANOI; UNILEVER VIETNAM; LOVE COFFEE ĐÀ LẠT.  

Trường hợp 3: Nhãn hiệu đã đạt được khả năng phân biệt thông qua quá trình sử dụng

Nếu tên địa danh gắn với hàng hóa, dịch vụ đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi với danh nghĩa là một nhãn hiệu trước ngày nộp đơn tại Việt Nam (mất đi tính mô tả địa lý thuần túy), thì vẫn được bảo hộ dưới dạng nhãn hiệu thông thường như một trường hợp loại trừ theo quy định của pháp luật. Ví dụ điển hình chính là các nhãn hiệu Bia Hà Nội hay Bia Sài Gòn.

Trường hợp 4: Thiết kế nhãn hiệu dưới hình thức thể hiện độc đáo   

Đây là trường hợp nhãn hiệu được thiết kế (cách điệu, phối màu, vẽ hình) một cách cực kỳ độc đáo và sáng tạo đủ để tạo ra ấn tượng thương mại riêng biệt về mặt thị giác, theo đó có thể được chấp nhận bảo hộ làm nhãn hiệu thông thường.

Tương tự, tên địa danh cũng phải phù hợp với nguồn gốc thực của hàng hóa, dịch vụ (tức không gây nhầm lẫn hoặc lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc).

3. CẢNH BÁO VỀ TÍNH “LỪA DỐI NGƯỜI TIÊU DÙNG”

Một điều tối kỵ khi nộp đơn đăng ký nhãn hiệu chứa tên địa danh là gây nhầm lẫn hoặc lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa, dịch vụ. Nếu hàng hóa của bạn không có mối liên hệ nào với tên địa danh đó (không được sản xuất, hoặc không có công đoạn chế biến cơ bản nào ở địa danh đó), đơn đăng ký nhãn hiệu có khả năng sẽ bị từ chối trên cơ sở tuyệt đối.

Ví dụ: Nhãn hiệu chứa chữ “SWISSTIME” cho đồng hồ nhưng sản phẩm lại được sản xuất tại Việt Nam và không liên quan gì đến Thụy Sĩ, hoặc nhãn hiệu chứa hình tháp Eiffel của Pháp nhưng chủ đơn đến từ Trung Quốc và các sản phẩm cũng được sản xuất tại đây. Sự mâu thuẫn này sẽ ngay lập tức bị coi là có tính chất lừa dối và bị từ chối.   

4. LỜI KHUYÊN TỪ CHÚNG TÔI

Việc đưa tên địa danh vào nhãn hiệu để đăng ký hoặc sử dụng sẽ có hai mặt. Nó có thể giúp nâng tầm giá trị sản phẩm, dịch vụ, nhưng cũng có thể khiến doanh nghiệp mất trắng phần chi phí đã đầu tư và cả thời gian theo đuổi đơn đăng ký nhãn hiệu nếu không hiểu rõ luật.

Vì vậy, trước khi đầu tư chi phí truyền thông cho một nhãn hiệu gắn liền với một dịa danh, hãy liên hệ với các tổ chức đại diện Sở hữu trí tuệ uy tín để được:

1. Tra cứu và đánh giá khả năng phân biệt của nhãn hiệu.
2. Tư vấn phương án thiết kế phù hợp (kết hợp hoặc cách điệu dấu hiệu) để tối ưu khả năng bảo hộ.
3. Định hướng bảo hộ đúng đắn (Nhãn hiệu thông thường, Nhãn hiệu tập thể hay Nhãn hiệu chứng nhận) tùy thuộc vào chủ thể và nguồn gốc sản phẩm, dịch vụ của bạn.

Doanh nghiệp của bạn đang sở hữu một nhãn hiệu chứa tên địa danh và băn khoăn về khả năng bảo hộ? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận hoặc liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn chi tiết từ các Luật sư chuyên nghiệp!